[ Pobierz całość w formacie PDF ]
.Zwolennikamiwięc i przedstawicielami tego kierunku poeci nasi być nie mogli.Krasiński goprzeczuwał, ale bliżej nie określił; Mickiewicz luzne tylko myśli, i to w okresietowiańszczyzny, w listach prywatnych, o samoistności kobiety pozostawił; JuliuszSłowacki zaś był przeciwnikiem ruchu kobiecego.Wnosimy to z szyderczychwzmianek o pani Stal i Tańskiej.Do pierwszej, jak wiemy, przyrównał Idalią;o drugiej w listach jego spotykamy takie wyrażenie (list z Paryża 9 listopada1832):  Jest tu panna Tańska.Zdaje się, jakoby się tu cała literatura prze-niosła, to jest literatura młoda  literatura kobieca, garbata trochę  literaturakłótliwa trochę, paszkwilowa!.A po jej śmierci te słowa napisał do matki(15 pazdziernika 1845): ,,Umarła tu nam autorka nasza dla dzieci niegdyśpisząca.Odpoczynek jej, ale nie pokój, bo jeszcze wiele czynić pozostaje, nawetona sama wiele z tego, co uczyniła, sama wywrócić musi.tamy przeciwkoegzaltacyi kładzione.serca przez nią na kluczyk od spiżarni zamknięte, a któreklucz nieszczęścia będzie musiał otworzyć nanowo.Bo nie na samych tylkoprawidłach moralności stoi anioł żywota, ale i skrzydła ma, które go częściejna powietrzu utrzymują niż na nogach.Nie wiedząc, a sprotestantyzowałakobiety.Nie miej mi za złe; bo prawdę mówić muszę nawet o umarłych, abymw prawdziwych umarłych rozkochał żywych.Nic więc dziwnego, że kobiety samoistnej, dodatnio a świadomie na spo-łeczeństwo wpływającej, nie znajdujemy w utworach naszych wieszczów.Ale niepodobna przypuścić, ażeby spółcześnie nie było zacnych kobiet-obywatelek, pojmujących swoje obowiązki nietylko w rodzinie, ale i w spo-łeczeństwie.Ażeby brak ich w poezyi naszej wytłómaczyć, trzeba zważyć dwie ważneokoliczności.Pierwsza, że najwięksi nasi poeci bawili w kraju przez czas bardzokrótki, t.j.dziecinny i młodzieńczy.Mając lat dwadzieścia lub dwadzieścia kilka wyjeżdżali za granicę, gdzie większą część życia swego spędzali.To, cozaobserwować mogli przez czas swego pobytu w kraju, odnosiło się przeważniedo strony uczuciowej, do dziejów serca  zwykle zawiedzionego.Na innekwestye nie zwracali wówczas uwagi.Najdłużej stosunkowo bawił w krajuMickiewicz; to przyczyniło się, obok usposobienia naturalnego, do wyrobieniajaśniejszego na sprawy poglądu, do stworzenia charakterów wesołych, zado-wolnionych, obiecujących coś na przyszłość.Jednakże i on nie zdołał wystawićkobiety-obywatelki w całej pełni rozwoju.Drugą okolicznością jest fakt nieszczęść, doświadczanych w życiu jednost-kowem i ogólnem.%7łyli bez nadziei.%7ładnej gwiazdy na niebie przyszłości.Dużozawodów, dużo rozczarowań, dużo kłótni i swarów.Nieszczęśliwi są po większejczęści niesprawiedliwymi.Patrząc przez pryzmat rozpaczy, nigdzie nie zobaczy-my krainy wesołej, napełnionej zgodnym gwarem samodzielnych i spójnie wy-stępujących jednostek.Marzenia, wyszydzone ostro przez rzeczywistość, mściłysię na niej, odbierając jej wszelkie zalety i zasługi.W takim stanie rzeczyjedni zapatrzą się w dawno minioną przeszłość i w jej wspomnieniu ukojeniaszukać będą; drudzy ukażą nam poświęcenie milczące jako jedyny ideał, kuktóremu zdążać mamy; inni przeklną wszystko, na co patrzyli, wołając głosemrozpaczy:.Wiem, jak trudno ruch obudzić w bryłachI kazać w niebo iść ściętemu drzewuI z tęczami się połączyć na niebie.Ja  co nie mogłem wskrzesić  nawet siebie! Jakże wtedy myśleć o harmonii, o równowadze wszystkich duchowychczynników, które są potrzebne na stworzenie ideałów wogóle, a dodatniegoideału kobiety wszczególności.Potrzeba szczęścia, potrzeba spokoju, ażebylubować się w życiu rzeczywistem  a jeżeli już szczęścia niema, potrzebamieć siłę wytrwania i możność szczegółowej obserwacyi.A przecież uwydatnieniemoralnego rozstroju było rzeczą konieczną  stanowi to niejako pomnik rzez-biarski nieszczęścia [ Pobierz całość w formacie PDF ]

Archiwum