[ Pobierz całość w formacie PDF ]
.Kwestie związane z zaspokajaniem potrzeb stają się osią, wokół której rozwija sięwspółczesne (pozytywne) pojmowanie bezpieczeństwa.Jego istota zasadza się nazabezpieczeniu (pewności!) realizacji potrzeb, które uzyskują rangę cennych wartości dlarożnych podmiotów.Propagator tej opcji J.Kukułka wiąże właśnie bezpieczeństwoz pewnością bieżącej i przyszłej realizacji wartości.Ten autor ujmuje bezpieczeństwo jakookreśloną pewność istot biologicznych i społecznych, którą daje się postrzegać w trzechwspółzależnych wymiarach:1.Podmiotowym, w którym bezpieczeństwo jest pewnością istnienia i przetrwania,potwierdzającym się brakiem poważnych zagrożeń dla egzystencjalnych interesów.2.Przedmiotowym, w którym bezpieczeństwo jest pewnością (istnienia) warunkówrozwoju i aktywności (swobody wyboru działań).W odniesieniu do państwa i społeczeństwa70Por.J.Stańczyk, Współczesne pojmowanie bezpieczeństwa.op.cit., s.17.37 warunki te oznaczają, że mogą one się cieszyć stanem swego posiadania i widzą potrzebęutrzymania swojej autonomii.3.Procesualnym, w którym bezpieczeństwo jest pewnością funkcjonowania i rozwojuposzczególnych jednostek i zbiorowości w przyszłości.Są one przeświadczone o możliwościjej kontrolowania i korygowania, co daje im możliwość maksymalizowania swychinteresów (czyli maksymalizacji indywidualnej lub zbiorowej użyteczności)71.Z.Stachowiak proponuje, rozszerzając zakres wartości podlegających ochronie,nadanie następujących treści obu opcjom w odniesieniu do bezpieczeństwa ekonomicznego72: Opcja pozytywna wyraża się dostrzeganiem i określaniem cech i wartości, którestanowią o bezpieczeństwie ekonomicznym, takich jak: warunki zaspokojenia podstawowychpotrzeb i obrona przed ich utratą, przetrwanie, rozwój, równowaga, integralność,niepodległość, realizacja racji stanu, istnienie, tożsamość i dobrobyt.Podejście to sprowadzasię do traktowania bezpieczeństwa ekonomicznego jako zespołu właściwości gospodarkinarodowej, o której możemy orzekać, że trwa i się rozwija. Z kolei opcja negatywna sprowadza się do konkretyzacji i do kreślenia  brakuzagrożenia bezpieczeństwa ekonomicznego, a więc artykulacji tego, czym bezpieczeństwoekonomiczne nie jest.Przejawia się ona w rozszerzaniu jego zakresu znaczeniowego poprzezwyróżnianie typów i rodzajów zagrożeń oraz ich eksponowanie w terazniejszościi przyszłości.Jednak trzymanie się ujęcia klasycznego wymaga, aby opcji negatywnej nadawaćzakres (treść) odpowiadający przetrwaniu gospodarki.Ale jego treść jest trudna do określenia,bo nie można jednoznacznie powiedzieć, co to znaczy przetrwanie gospodarki.Jak słuszniezauważył W.Stankiewicz, historia zna niewiele przykładów całkowitego rozpadnięcia sięsystemu gospodarczego i prawie wszystkie wiążą się z klęską wojenną73.Gospodarkapaństwa trwa tak długo jak samo państwo, a może nawet istnieć dłużej niż to państwo, jak np.gospodarka okupowanego kraju.Stąd można jedynie wstępnie przyjąć, że w skrajnej postaciprzetrwanie gospodarki jest to taki jej stan, który pozwala na zaspokajanie potrzebspołeczeństwa na minimalnym poziomie (zapewniającym przeżycie ludności) i potrzebzwiązanych z bezpieczeństwem zapewniającym przetrwanie państwa (w tym zdolnej dofunkcjonowania administracji).Na wyższym poziomie może oznaczać ochronę osiągniętegopoziomu rozwoju i pozycji w układzie międzynarodowym.71Por.J.Kukułka, Narodziny nowych koncepcji bezpieczeństwa, [w:] Bezpieczeństwo międzynarodowew Europie Zrodkowej po zimnej wojnie, red.J.Kukułka, Agencja Wyd.Scholar, Warszawa 1994, s.40 41.72Por.Z.Stachowiak, Bezpieczeństwo ekonomiczne.op.cit., s.192.73Por.W.Stankiewicz, Zagadnienia bezpieczeństwa ekonomicznego.op.cit., s.29.38 Upraszczając, a ponadto trzymając się ducha opcji klasycznych, można przyjąć, żeopcja negatywna bezpieczeństwa ekonomicznego może oznaczać ochronę już osiągniętegostanu, a opcja pozytywna dalszy rozwój gospodarki, podnoszenie standardu życiaspołeczeństwa i bezpieczeństwa państwa.Ponadto łatwo zauważyć, że gospodarka może trwać i rozwijać się pomimo istnieniazagrożeń.1.3.4.Zewnętrzne i wewnętrzne bezpieczeństwo ekonomiczneBezpieczeństwo ekonomiczne kształtują zarówno czynniki (zasoby, współzależności,sposób funkcjonowania) usytuowane wewnątrz kraju, jak i za jego granicami.Należy zatem,podobnie jak w bezpieczeństwie ogólnym państwa, wyróżnić: ekonomiczne bezpieczeństwozewnętrzne (brak zagrożeń ekonomicznych ze strony zagranicznych podmiotówgospodarczych i wykorzystanie współzależności z zagranicą do realizacji celówgospodarowania) oraz ekonomiczne bezpieczeństwo wewnętrzne (stabilność wewnętrznasystemu74, efektywność mechanizmu gospodarczego i sprawność wykorzystaniawewnętrznych czynników rozwoju).W zmieniającej się, trudno przewidywalnejrzeczywistości zarówno czynniki wewnętrzne, jak i zewnętrzne mogą bądz sprzyjać, bądzutrudniać osiąganie założonych wartości.Wewnętrzne i zewnętrzne czynniki rozwojugospodarczego i gospodarki obronnej splatają się integralnie w ogólne bezpieczeństwoekonomiczne danego podmiotu (kraju).Dążenie do zapewnienia bezpieczeństwa ekonomicznego polega więc zgodniez przytoczonymi wyżej definicjami, na tworzeniu wewnętrznych optymalnych warunkówrozwoju gospodarczego (na obu płaszczyznach), eliminowaniu jego zewnętrznych zagrożeńi wykorzystaniu współzależności z zagranicą zgodnie z własnymi interesami, a także, co jestważne współcześnie, przyczynianiu się do harmonijnego, symbiotycznego rozwojuzewnętrznego otoczenia gospodarczego (np.integracja).74Por.J.Stańczyk, Współczesne pojmowanie bezpieczeństwa.op.cit., s.18.Warto przy tym zauważyć, żetak ważna dla innych segmentów bezpieczeństwa państwa stabilność wewnętrzna, w odniesieniu do gospodarkimoże oznaczać, co najwyżej stabilność reguł gospodarowania.39 To rozróżnienie jest szczególnie ważne, kiedy poszukuje się zródeł i strukturyzagrożeń, a także zasobów i działań zmierzających do ich ograniczenia lub likwidacji.1.3.5.Bezpieczeństwo ekonomiczne jako stan, proces i sytuacjaStosując kryterium czasu  podobnie jak w określaniu bezpieczeństwa ogólnego jaśniejszym podziałem jest wyróżnienie bezpieczeństwa ekonomicznego jako stanu i procesu.Jako stan jest ono wynikiem odniesienia parametrów sytuacji ekonomicznej krajuw danej chwili do parametrów gospodarczego otoczenia zewnętrznego, a także dowewnętrznych mechanizmów i czynników gospodarowania [ Pobierz całość w formacie PDF ]

Archiwum